Wilco van Rooijen gelooft in positieve energie: “The sky is the limit”

24 november 2017

Alpinist en poolreiziger Wilco van Rooijen leeft zijn jongensdroom: als eerste en enige Nederlander bereikte hij op eigen kracht de zeven hoogste bergtoppen ter wereld en plantte hij zijn vlag op zowel de Noord- als de Zuidpool. Zijn talloze avonturen vol ontberingen openden hem ook de ogen voor de klimaatverandering en de kwetsbaarheid van de natuur. Nu bereidt hij een innovatieve duurzame missie voor om de toekomst van Antarctica veilig te stellen. 

Buurkracht wilco van rooijen
Wilco van Rooijen: “The sky is the limit” (bron: teamwilco.nl)

Heb je de natuur zien veranderen in al die jaren dat je expedities onderneemt?

Ja, heel sterk. De gevolgen van klimaatverandering zijn al lang merkbaar. In 1997, toen ik met een team een voettocht naar de Noordpool maakte, hoorden wij al van de Inuit hoe moeilijk ze het hadden met jagen. Tot onze ergernis was daar toen nog weinig aandacht voor. Zelf heb ik het ook zien gebeuren: oprukkende sneeuwgrenzen, seizoenen die opschuiven, sneeuw op de raarste momenten. Als je foto’s van gletsjers in de Alpen van 20 jaar terug naast die van nu legt, of van het basiskamp op de K2 van mijn drie expedities, schrik je van de verschillen.”

Is dat waarom je je voor verduurzaming bent gaan inzetten?

Ook. Maar de belangrijkste reden dat ik er zo betrokken bij geraakt ben, is dat je op die expedities voelt dat je letterlijk afhankelijk bent van de natuur. Je gaat beseffen dat schoon water het mooiste is wat er is. Daar moet je onderweg zorgvuldig mee omgaan, anders overleef je het niet. Hetzelfde geldt voor zonne-energie. Als je de groep kwijtraakt en je moet bellen, is zonne-energie om je telefoon op te laden het enige wat je kan redden. Door dat soort ervaringen ben ik gaan nadenken over mijn energieverbruik. En gaan inzien dat het eigenlijk heel onnatuurlijk is dat we fossiele brandstoffen verbranden voor stroom en dat we de wc doorspoelen met schoon drinkwater. Eenmaal thuis heb je al snel de neiging om dat te vergeten en te vervallen in gewoontegedrag. Maar omwille van de mensheid moeten we het echt anders en slimmer gaan doen.

Wat doe je nu zelf anders?

Wat voor mij een eyeopener was, is dat gewoontegedrag tot een enorme afvalproductie leidt. Dat komt vooral door hoe je als consument boodschappen doet, door de keuzes die we daarin maken. We weten bijvoorbeeld allemaal dat wat rechtstreeks van het land komt zonder verpakking, kwalitatief veel hoogwaardiger is dan bewerkt voedsel. Ik ben door dat inzicht heel anders gaan inkopen. Veel mensen denken dat dat heel duur is, maar het tegendeel is waar: ik koop minder in en geniet er meer van omdat ik weet dat het van de juiste bron komt – namelijk de natuur – en duurzaam is voor de natuur en mijn eigen lichaam. Zo heb ik de aluminium bussen met scheerschuim verbannen en ben ik overgestapt op een kwast. Ongelofelijk: ik doe een jáár met zo’n zeepje. Daarnaast ben ik mijn energieverbruik gaan aanpakken. Toen ik verhuisde naar Voorst om zo dicht mogelijk bij de natuur te wonen, heb ik onder andere zonnepanelen, een zonneboiler en een warmtepomp aangeschaft. Een forse investering maar ik geniet ervan. Je moet het wel op kunnen brengen, maar het is vooral een kwestie van willen.

Maar die expedities die je onderneemt, zijn natuurlijk niet zo duurzaam.

Dat is hoe je het bekijkt. Je bent drie maanden van huis en dan verbruik je in elk geval je geen fossiele energie. In die tijd is je leefpatroon heel duurzaam: je hebt geen verwarming en/of elektriciteit uit de centrale en gebruikt alleen water uit de natuur. Dat geeft je ook weer waardevolle inzichten. Het enige wat echt niet duurzaam is, en daar heb ik nog geen oplossing voor, is het vliegen. Maar ook op dat gebied zijn er interessante ontwikkelingen. Het lijkt nu nog futuristisch, maar de dag dat we op zonne-energie rond de wereld vliegen, gaat komen. Zeker als we er met z’n allen de schouders onder zetten. Er is een overvloed aan kennis; als we die op een slimme manier weten te bundelen, is the sky the limit.

Is dat ook je eigen ervaring?

Zeker, zo werkt het ook in ons project om op 100% zonne-energie naar de geografische Zuidpool op Antarctica te reizen. Dat draait niet om mij, maar om ons laatste ongerepte continent. Nu nog is er een verdrag dat bepaalt dat dit continent het laatste natuurreservaat van iedereen is. Dat verdrag loopt in 2048 af en dan is Antarctica in feite vogelvrij. Wat gaat er dan gebeuren? Laten we het dan overnemen? Of behouden we de natuur en gaan we leren van het slimme ecosysteem en van de geschiedenis die daar ligt opgeslagen in het ijs? Op dat dilemma willen we de aandacht vestigen. En hoe gaaf is het de internationale collectieve kennis te bundelen en in te zetten voor een project waar iedereen het belang van inziet. Dat leidt ertoe dat partijen gratis hun kennis beschikbaar stellen en elkaar uitdagen: kan het niet beter? Daar zit een enorme energie in, en belangrijker nog: zo baan je het pad naar een duurzame toekomst.

Hoe kijk je in dat licht aan tegen een initiatief als Buurkracht?

Super! Ik vind het geweldig als mensen zich niet laten weerhouden door geld en andere beren op de weg maar gewoon beginnen. Het gebeurt zo vaak dat plannen verzanden, omdat ‘men’ vindt dat er eerst een businessmodel onder moet liggen. Terwijl verandering juist begint bij een gaaf of idioot idee. Als andere mensen er ook in geloven dan sluiten ze zich vanzelf aan en krijg je op een gegeven moment een beweging. Als mensen elkaar vanuit hetzelfde gedachtegoed ontmoeten en in actie komen, ontstaan er prachtige dingen. Ik geloof in zo’n decentrale aanpak. Dat werkt veel beter dan wanneer ontwikkelingen van bovenaf worden opgelegd.

Zijn we niet te laat?

Wat is te laat? Ontwikkelingen gaan zo hard! Als je nu kijkt naar 15 jaar geleden, dan is wat we toen deden bijna niet meer voor te stellen. In 2009 moest ik nog uitleggen wat ik bedoelde als ik het over klimaatverandering en de gevolgen daarvan had, maar dat hoeft al lang niet meer. De bewustwording is er. Je kunt wel gaan doemdenken en mensen met cijfers om de oren slaan, maar cijfers brengen geen mens tot ander gedrag. Dat gebeurt pas als mensen vanuit hun onderbuik voelen dat het niet meer klopt wat ze aan het doen zijn. Dan komen de ideeën en innovaties vanzelf. En dan kan het heel snel gaan.

Een bijeenkomst bij jou in de buurt?