Energiebesparing en het gezin, hoe gaat dat samen?

23 maart 2017

De techniek om energie te besparen is er. En je verdient je investering dubbel en dwars terug. Dan lijkt de keuze voor bijvoorbeeld zonnepanelen toch zo gemaakt? Eh, nee … de praktijk is grilliger en complexer. Mensen zijn vaak bezig met heel andere dingen. En in meerpersoonshuishoudens wegen ieders belangen mee. Hoe werken die beslissingsprocessen? Daar proberen wetenschappers van Nyenrode en de Universiteit Wageningen de vinger achter te krijgen, in een nieuw onderzoek naar ‘Gezinspraak’ door een team waar hoogleraar Anke van Hal deel van uitmaakt.

Buurkracht 170321 anke van hal klein 2016
Anke van Hal (foto: Nyenrode).

Overheden en andere organisaties stellen internationaal, nationaal en lokaal klimaatdoelen. Ook op het gebied van bestaande woningbouw. Of die gehaald worden, ligt onder andere in handen van woningeigenaren. “Al tientallen jaren zien we allerlei campagnes voorbijkomen om huishoudens tot energiebesparing te bewegen”, vertelt Anke van Hal, die verbonden is aan het Center for Entrepeneurship van Nyenrode Business Universiteit. “Maar het blijkt een lastige opgave. Als het makkelijk was, waren de meeste huizen allang aangepakt.”

De vergeten succesfactor

Dat dit nog niet gebeurd is, heeft er volgens Anke mee te maken dat in veel van die campagnes de nadruk ligt op geld en techniek en dat bewoners daarbij beschouwd worden als één beslisser. “Terwijl in de meeste huishoudens heel andere aspecten een zwaardere rol spelen bij de keuzes die ze – samen – maken. Zoals een mooier huis, een gezonder binnenklimaat, veiligheid, woongenot. Die ‘succesfactor’ blijft vaak buiten beeld. Ook de invloed van levensfases wordt genegeerd. Met ons onderzoek willen we inzicht krijgen in de woonbeleving van gezinnen en hoe ze samen besluiten nemen rondom onderhoud en verbetering van hun woning. Wat houdt huishoudens echt bezig? Wat vinden ze echt belangrijk? En in welke levensfase zijn huishoudens eerder geneigd tot woningverbetering? Die kennis kan helpen om op een andere manier te kijken naar hoe je gedragsverandering op het gebied van energieverbruik kunt stimuleren.”

Inzicht in wat er echt speelt

Het Gezinspraakonderzoek bestaat uit verschillende onderdelen, van literatuuronderzoek tot interviews. Ook werkt het onderzoeksteam samen met Buurkracht en HOOM, die beide hebben bijgedragen aan het onderzoeksvoorstel. Alliander is penvoerder en initiatiefnemer van het onderzoek. “In buurten waar besparingsinitiatieven lopen, krijg je inzicht in wat er echt speelt. En waar mensen tegenaan lopen. Die maken zich bijvoorbeeld zorgen over de rommel bij isolatie, of dat de kat wegloopt. Of ze doen juist mee omdat ze nieuw zijn in de buurt en mensen willen leren kennen. En als je dan ook nog energie kunt besparen, is dat mooi meegenomen. Allemaal dingen waar je niet bij stilstaat als je een besparingsactie opzet, maar die wel een belangrijke rol kunnen spelen. We willen in kaart brengen hoe gezinnen naar wonen kijken in relatie met energie besparen.”

Dynamiek in de wijken

Het onderzoek staat nog in de startblokken; in februari heeft de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland er subsidie aan toegekend. Voor conclusies en aanbevelingen is het dan ook nog veel te vroeg. Wel denkt Anke dat Buurkracht al op de goede weg zit. “Het draait echt om de dynamiek en de energie in de wijken, dat spreekt me erg aan. Als je daar boven tafel krijgt wat mensen echt belangrijk vinden – bijvoorbeeld de sociale samenhang in de buurt, water in de wijk, voldoende parkeerplaatsen, veiligheid – dan kun je je ook daar op richten. En het als middel zien om ook je energiebesparingsdoelen te bereiken.”

Een bijeenkomst bij jou in de buurt?