Gemeenten staan voor grote opgaven. Van wonen en klimaat tot zorg, veiligheid en leefbaarheid: vrijwel iedere maatschappelijke uitdaging vraagt om betrokken bewoners. Tegelijkertijd groeit op veel plekken de afstand tussen beleid en praktijk. Bewoners willen meedenken en meedoen, maar voelen zich niet altijd serieus genomen. Gemeenten investeren in participatie, maar worstelen met capaciteit, verwachtingen en de uitvoering.
Dit jaar onderzoekt Buurkracht samen met de Rijksuniversiteit Groningen en Binnenlands Bestuur bewonersparticipatie in de volle breedte van het gemeentelijk domein. Van verduurzaming tot sociale samenhang, van zorginitiatieven tot vergroening van buurten. De centrale vraag blijft hetzelfde: hoe ervaren gemeenten en actieve bewoners de samenwerking met elkaar? En belangrijker nog: waar gaat het goed, waar schuurt het en wat is nodig om die samenwerking te versterken?
Bewonersparticipatie raakt inmiddels ieder maatschappelijk vraagstuk
De monitor brengt ervaringen van gemeenten en bewoners naast elkaar in beeld. Beide groepen krijgen grotendeels dezelfde vragen voorgelegd, waardoor verschillen in beleving direct zichtbaar worden. Dat levert niet alleen landelijke inzichten op, maar ook concrete aanknopingspunten voor verbetering binnen gemeenten zelf.
Volgens Buurkracht-directeur Roel Woudstra laat de monitor het belang van écht samenwerken duidelijk naar voren komen: “Bewonersparticipatie gaat niet alleen over meedenken, maar vooral over meedoen. Samen werken aan de toekomst van buurten en wijken. Dat vraagt om gemeenten die aansluiten bij wat er leeft in de buurt en bewonersinitiatieven serieus zien als partner.”
Van spiegel naar concrete verbeterkansen
Ambtenaren die deelnemen aan de Nationale buurkracht monitor 2026 ontvangen na afloop direct een persoonlijk rapport met hun positie op de samenwerkingsladder, inclusief concrete verbeterkansen en praktische handvatten om de samenwerking met bewoners te versterken.
Het onderzoek is nadrukkelijk geen ranglijst of afrekeninstrument, maar een spiegel. Juist in een tijd waarin gemeenten onder hoge druk staan, kan inzicht helpen om gerichter keuzes te maken en structureel te investeren in samenwerking die werkt.
Doe mee!
Gemeenten en actieve bewonersinitiatieven kunnen vanaf nu deelnemen aan de monitor.
Meer informatie over de Nationale buurkracht monitor en resultaten van voorgaande jaren vind je hier.