In de Vogelwijk in Leiden nemen bewoners het heft in eigen hand. Niet omdat het moet, maar omdat ze vooruitkijken. De zorg verandert snel. Mensen blijven langer zelfstandig wonen, zorg wordt complexer en steeds meer regelzaken verlopen digitaal. De vraag die hier leeft is helder: wat kunnen wij als buurt voor elkaar betekenen?
In een relatief nieuw appartementencomplex in de wijk wonen veel 60-plussers die bewust kozen voor gelijkvloers wonen. Zij zien de druk op de zorg toenemen en willen voorbereid zijn op de toekomst. Het idee voor een zorgcoöperatie ontstond toen bewoner Adri hoorde over een vergelijkbaar initiatief in Amsterdam. Waarom zou dat in de Vogelwijk niet kunnen?
Van idee naar breed gedragen onderzoek
Wat begon met een interne vragenlijst, groeide uit tot een wijkbreed onderzoek. De belangstelling binnen het appartementencomplex bleek namelijk groot. Samen met Buurkracht werd de stap gezet naar de hele wijk.
In de wijk is de behoefte op het gebied van zorg en welzijn bij bewoners uitgevraagd via een vragenlijst, aangevuld met diepte-interviews. Belangrijke thema’s binnen het onderzoek zijn: vraag & aanbod burenhulp, samenwerking en activiteiten in de wijk en interesse voor een buurtinitiatief rondom zorg & welzijn.
De aanpak werkte. De enquête werd huis-aan-huis gebracht én opgehaald, met persoonlijk contact aan de deur. Dat leverde circa 150 ingevulde vragenlijsten op, een respons van ongeveer 40 procent.
Het wonen in de Vogelwijk krijgt gemiddeld een 8,8 als rapportcijfer. Ongeveer 95 procent van de bewoners wil er zo lang mogelijk blijven wonen. Dat zegt alles over de betrokkenheid en het vertrouwen in de wijk.
Meer dan ouderenzorg
De behoefte aan een zorgcoöperatie leeft vooral bij bewoners van eind 60 en 70-plus. Tegelijkertijd blijkt dat zorgvragen breder zijn dan alleen ouderenzorg. Denk aan (chronische) ziekte, mantelzorg, burn-out of je weg (blijven) vinden in een steeds meer digitale samenleving. Zorg en welzijn raken iedereen.
Ideeën die nu ontstaan gaan verder dan boodschappen of vervoer:
- Een ervaringsdatabase over omgaan met ziekte of dementie
- Betere verbinding tussen informele hulp en professionals
- Preventie en bewegen, gekoppeld aan bestaande initiatieven
- Mogelijk ondersteuning door een zorgprofessional bij regelvragen
Hier ontstaat iets fundamenteels: een burgerinitiatief, een ‘burgerbegin’, rond welzijn en zorg dat actief de verbinding zoekt met professionals. Zorg en welzijn worden daarbij niet langer gezien als gescheiden sectoren, maar als onderdeel van het dagelijks leven in de buurt. Bewoners nemen hierin zelf het initiatief en gaan, met ondersteuning van Buurkracht, samen aan de slag.
De rol van Buurkracht
Buurkracht begeleidt dit proces van idee tot actie. We helpen bij het opzetten van het onderzoek, het formuleren van de juiste vragen, het organiseren van het proces en het terugkoppelen van de resultaten. Wij weten hoe je bewoners mobiliseert en partijen verbindt. Dit doet Buurkracht als partner van de Participatiecoalitie welzijn, zorg & hulp. Samen met onze coalitiepartners worden er bruggen geslagen tussen de systeem- en leefwereld. Dit doen noemen we ‘Het Land van Omzien’ en hierin draaien we het perspectief om: geen samenleving die wordt aangestuurd van bovenaf, maar een samenleving die van onderaf wordt gedragen door mensen zelf. Zo bouwen we aan een wereld waarin eigenaarschap, gemeenschap en zeggenschap vanzelfsprekend zijn en oplossingen samen worden vormgegeven.
In de Vogelwijk wordt deze aanpak nu stap voor stap in de praktijk gebracht. Op 10 maart worden de eerste resultaten gepresenteerd tijdens de jaarvergadering van het wijkcomité. Later dit voorjaar, op 9 april, volgt een bredere bijeenkomst met ruimte voor dialoog, mogelijk met professionals en bestuurders. Hier worden de eerste vervolgstappen gezet: keuze voor acties waarmee bewoners samen concreet aan de slag gaan.
Wat dit betekent voor gemeenten
Dit project laat zien wat er gebeurt als bewoners verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst van zorg en welzijn. In een wijk met draagkracht en organisatievermogen kan een schaalbaar model ontstaan van een zorgzame gemeenschap zodat de druk op formele zorg verlaagt én sociale samenhang versterkt.
Wil je weten hoe Buurkracht ook in jouw gemeente bewoners in beweging brengt rond zorg en welzijn? Neem contact met ons op en ontdek wat er mogelijk is.